Na, Vadder, as ick di so’n Jung’ noch was,
Dunn hadd ick mal en ganz kaptalen Spaß.
Ick was so gegen föfteihn Johren,
Min Vader wahnte dunn in Wohren
Bi einen Schauster in, mit Namen Bull.
De hadd ‘ne Dochter, de heit Fiken.
De Dirn hadd nahrens ehres Gliken,
Un hadd denn ehren Kopp so vull
Von Bäukerkram un von Romanen,
Dat sei tau nicks tau bruken was.
Fik Bullen ded nicks Slimmes ahnen,
Dat ick up ehr gaww ümmer Paß,
Wenn sei bald hir, bald dor, so as sick ‘t funn,
Mit einen Kirl tausamen stunn.
De Kirl, de was, as mi bekannt,
Von Profeschon en Kemediant;
Un as noch keiner doran dacht,
Dunn was uns’ Fiken in ‘ne schöne Nacht
Mit dissen Kirl taum Deuwel gahn.
De Oll fung an nu Rad tau slahn.
Doch Fiken was nu einmal flügg,
Un Fluchen bröcht sei nich taurügg.
Kum was en halwes Johr vergahn,
Dunn würd an alle Ecken slahn,
Wo man en Zettel hacken künn,
Dor sall ‘ne grot Kemedi sin;
Un Fiken was ‘e ok mit bi.
Na, hür mal, Vaddermann, nu kannst du di
Den ollen Schauster Bullen denken:
Bi em wul schir sick wat verrenken.
Doch durt nich lang’, dunn kamm de ein,
De stellt em vör, dat wir sin Fleisch un Bein.
Dunn kamm en annern gauden Fründ,
De stellt em vör, dat wir sin einzigst Kind,
Hei süll doch man Vernunft annehmen.
Un endlich ded de Schauster sick bequemen
Un ännert gänzlich sinen Sinn
Un gung ok sülwst nah de Kemedi ‘rin.
Ick hadd mi mit dat Kinnermäken
Von den Burmeister ‘rinne sleken
Un sach den Schauster; vören stunn’e,
Un vör em hung en wittes Laken ‘runne,
Und vör dat Laken satt oll Zoch,
De Stadtmuskant, ick seih em noch.
Un bi em satten sine Jungens neben
Un fidelten ut Leibesleben.
Wo towten s’ mit de Fidelbagen!
Dunn würd dat Laken ‘ruppe tagen,
Un dunn güng’t los, hest du mi nich geseihn.
Tauirst kamm einer ganz allein,
De redt un ded un makt sin Sak,
Doch wull dat noch nich recht mit sine Sprak,
Hei redte man en beten eben,
Doch as de tweite kamm, dunn gawwt en Lewen,
So stellten sei sick hen un wirkten un hantierten,
Dat wi uns alltausam verfirten,
Mi würd tau Maud, as hadd ick’t Fewer,
Ick kreg’t mit Hitz un denn mit Frost,
Un dörch dat ganze Liw kreg ick den Bäwer.
De ein, de slog sick vör de Bost,
De anner slog sick vör de Mag,
Dat was en Wirken un Geslag!
Un ümmer düller gung dat furt.
Doch hett dat gor so lang nich durt,
Dunn kamm de drüdd, dit was ehr Mäter,
De künn dit noch en beten beter.
Na, hür! Ick segg di, Vadder Jochen,
Wat makt de Kirl för glupsche Ogen!
So gung de Kirl di up de annern in,
As sühst mi woll, as müßt’t so sin.
So höll hei sine Fust ehr unnr’e Näsen!
Mi würd wahrhaftig orndlich gräsen.
Nu gung dat los, nu gaww dat en Spektakel,
Un schellen deden s’ sick, as’t düllste Takel.
Sei slagen sick, denk ick, der Deuwel hal!
Dunn föllt mit eins dat Laken dal.
So was denn dat vörbi mit Slagen;
Oll Zoch grep nah den Fidelbagen,
De Jungs, de fidelten dortau,
Un allens was in gaude Rauh.
De Sak, de was nah minen Sinn;
Ick steg nu nah ‘ne Bänk herup,
Dormit ick beter seihen künn.
Taum tweiten Mal gung nu dat Laken ‘rup.
Na, de Geschicht, de gung von vören an:
Irst kamm de ein, dunn kamm de tweite Mann,
Dunn gung de irste wedder furt,
Dunn kamm de tweite an dat Wurt,
Dunn gung de tweit’, dunn kamm de drüdde wedder:
Ümschichtig ümmer, ümmer up en nedder.
Na, äwerst dunn mit einenmal,
As ick so denken dauh: Nu föllt dat Laken dal,
Wil sei sick wedder schändlich schullen,
Dunn kümmt herinner Fiken Bullen,
Vel hübscher, as sei was, vel netter
Un ogenschinlich vel kumpletter.
Wo sick dat Dirt verstellen kann!
So denk ick, doch dunn fängt sei an.
So peddt sei up, as hest mi nich geseihn,
As güngen twei up ehr twei Bein,
So redts’ un ded s’, so fung sei an tau rohren,
As wir sei gor nich her ut Wohren.
So schreg dat Minsch, so gung s’ tau Kihr,
So ret dat Dirt sick in de Horen,
As wenn sei gor nich Fiken Bullen wir.
Verlangs smet sei sick up de Ir.
»O Vater«, schreg s’, »verzeihe mir!«
Dat was en Stück! ick segg di, Jochen!
Oll Schauster Bull, de drögt sick sine Ogen,
Fat’t sick en Hart, sprung nah ehr ‘rup,
Stödd Zochen un de Lampen ‘runn,
Un as hei bi sin Fiken stunn,
Böhrt hei sei ut den Kneifall up:
»Min Döchting, nicks hir von Vergewen!
An di kann ick blot Ihr un Freud erlewen!«

Fritz Reuter, 1853

»Ick lid dat nich, Gevadder Dreier«,
Seggt de Stadtspreker Snider Meier,
»Wenn hüt de Burgemeister Lisch
Will wedder pachten unse Bullenwisch;
Ick slag ganz patzig vör em up den Disch,
Dat geiht jo rein ut Rand un Band!
Fiw Daler – und dat man Courant?«
Sei güngen taum Termin.
Hir stunn de Herr Burmeister Lisch,
As wir de Bullenwisch all sin,
Ganz ruhig achter’n gräunen Disch,
Set’t sick de Brill up sine Näsen,
Üm de Bedingung af tau lesen.
Dunn sprak hei so: »Min leiwen Frün’n,
Ick dauh binah ‘ne wohre Sün’n
An Fru un Kind, wenn ick up’t Frisch
Vör’t negste Johr mi pacht de Bullenwisch.
Fiw Daler! För so’n sures Fauder!
Fiw Daler! – Ja, un wir’t min liwlich Brauder,
Un wir’t uns’ Herrgott sülwst in’n Hewen,
Ick künn nich mihr för so ‘ne Wisch em gewen.
Indessen as Burmeister von de Stadt
Will ick up’t Frisch en Hart mi faten
Un will mi hüt nich lumpen laten,
Ick will de Wisch mi wedder meiden
Un will fiw Daler wedder beiden.
Also – fiw Daler beid’ ick an!
Fiw Daler! – Wer bütt wider?«
»Un noch acht Gröschen«, säd de Snider.
De Herr Burmeister denkt, hei hett sick man verhürt;
Ganz ärgerlich, dat ein em stürt,
Schriggt hei noch drister as vörher:
»Fünf Taler! sag ich. Wer gibt mehr?«
Un süh! de zackermentsche Snider
Bütt noch mit sößteihn Gröschen wider.
De Herr Burmeister richt’t sick hoch in En’n,
Leggt äwer sine Ogen beide Hän’n,
Dormit hei beter kiken künn,
Un kickt dorhen, wo unse Snider stünn.
Den Snider bewt dat Hart in sinen Liw,
De Herr Burmeister bütt noch mal sin »fiw«,
Gevadder Dreier stött den Snider an:
»Lat di nich lumpen, Vaddermann!«
»Söß Daler«, röppt de Snider, »gew’ ick Meid’!«
Doch uns’ Burmeister, rasch entslaten,
Will sick de Wisch nich nehmen laten:
»Wat is denn dat för ‘n nämliches Gebeid’?
Fiw Daler! – Wat sall dat bedüden?
Taum irsten, annern un taum drüdden!«
Bautz! sleit hei up den Disch:
»Min is de Bullenwisch!«

Fritz Reuter, 1853

En Preister hadd enmal en Pird,
En schönen, brunen Bläßten wir’t!
Doch stunn hei nich mihr up sin Pal
Un hadd en beten Spat un wat von Schal.
Dat hadd em just nu noch so vel nich dahn.
Doch wat de Hauptsak was bi’t olle Dirt,
Hei was tau vel tau Faut all gahn.
»Vör’n Schinner is hei noch tau gaud«,
Seggt tau den Preister Jehann Haut,
»Wi will’n em irst noch düchtig ruter bäkern
Un up en Mark em denn verhäkern.«
Un as nu Hans is fett un glatt,
Dunn führt de Preister nah de Stadt,
Un durt nich lang’, dunn bütt en Handelsmann
Vir Luggedur för Preister-Hanßen an
Un einen Daler Halftergeld.
Na, endlich kümmt de Handel t’recht.
De Preister geiht nu rümm un söcht un söcht
En anner Pird, wat beter em geföllt.
Hei söcht un söcht! De ein is em tau lütt,
Un den’n sin Farw is em nich mit,
De hett dat Spat, un de hett Gallen,
De anner kann em ok nich recht gefallen,
De Brun, de ward en Krübbensetter sin,
De Voß is dämlich ganz gewiß,
De Swart is in de Flanken em tau dünn,
Un de un de, de hewwen keinen Bliß,
Und einen Bläßten süll dat doch nu sin;
Denn wenn hei ‘n beten statsch wull führen,
Denn müßt hei mit den annern doch calüren.
Na, mit de Wil dunn würd dat düstre Nacht,
Taum Handel was’t binah tau späd,
Un as de Preister dräwer nah hett dacht,
Wo hei ‘ne Mähr kreg, kamm en Jud un säd:
»Wiß un wohrhaftig, straf mi Gott, Herr Paster!
Ick heww en Wallach, dat’s en Pird;
De’s unner Bräuder dusend wirt,
Den kepen Sei, un paßt er
Sei nich, denn will ick in de Ird hir sinken,
Denn will’ck verswarzen ganz un gor,
Denn fret’ck em up mit Hut un Hor
Und will en ganzen Sod dortau utdrinken.
Dat is en Wallach, segg ick, ut en grot Gestüt!
Hei is von vornehmes Geblüt
Un hett enmal den Grafen Hahnen hürt,
Un hett vir extraweiße Hinterfüß’
Un an den Kopp en schenen Bliß.
Ick segg Se, ne! dat is en Pird,
Dat liksterwelt mit Ehre Staud calürt.
Nu wissen Se, was das vor ener is.
So ener is’t, dor kän’n Se kamen!«
Un denn bet hei de Tähn tausamen
Un nörxt un gnuckert mit den Kopp,
As hadd hei’n Tom in’t Mul nu makt so’n Mirken.
As wenn de Kinner spelen Hottepirken.
De Paster güng nu nah den Stall,
De Jud, de halte ‘ne Latern
Un wull den Brunen rute ledd’n.
Doch wil dat doch tau düster all,
So seggt de Paster: »Lassen Sie ihn stehn.
Wie alt ist denn das Pferd?«
»Fiw Johr! Wiß un wohrhaftig! Seihn Se nah de Tähn.
Fiw Johr is hei, un süll hei öller sin,
So will’ck…«, röppt hir de Jud un swört
Sick glik drei Klafter nah de Ird herin.
De Preister, den de Brun geföllt,
Wil hei en Bliß un witte Beinen hett,
Ward handelseins up dörtig Pistelett
Un noch drei Daler Halftergeld.
Hei lett den Brunen glik anspannen,
Wil em dat schir all düster ward,
Un führt mit sinen Kop vergnäugt von dannen.
Knapp sünd sei ut den Dur herute kahrt,
Seggt hei tau sinen Knecht: »Johann,
Wie geht das Pferd, wie stellt’s sich an?«
»Dat Pird, Herr Paster, schint mi recht verstännig;
Hei’s still un fram un nich unbännig
Un schint recht ruhig von Natur.
Dat is en schönen Brunen, Herr Pastur.«
Nah ein’ge Tid, dunn fängt de Preister wedder an:
»Wie geht das neue Pferd, Johann?«
»Ick dank’, Herr Paster; oh, hei geiht recht gaud«,
Seggt tau den Preister Jehann Haut,
»Irst wull de anner in den Landweg bögen,
Doch unse nige Brun, de ded sick gor nich rögen.
Hei höll den annern in den richt’gen Weg;
Ick glöw, Herr Paster, un ick segg,
Hei is hir in de Gegend all bekannt.«
»Ih«, säd de Preister, »das wär’ ja scharmant!«
Na, kort, de Mähren güngen so tausamen,
As wiren s’ up de Welt as Twäschen kamen;
Doch as sei kemen an dat Flag,
Wo üm den ollen Klewerslag
De Weg sick rechtsch nah’t Dörp herunner swenkt
Un wo de Weg sick twält, dunn lenkt
De Brun von sülwsten in den Nebenweg.
»Ih, dit’s doch nahrschen! Na, ick segg!«
Röppt Jehann Haut, »dit nimmt mi Wunner«,
Un is mit einen Satz von sinen Sitz herunner
Un stellt sick bi den Brunen hen un kickt em an.
»Was machst du da? Was willst du denn, Johann?«
»Ick will mi blot dat Dirt genau beseihn,
Un weiten S’ wat, Herr Paster, wat ick mein’?
Wi hewwen makt en schön Geschäft,
Wi heww’n den ollen Brunen wedder köfft.«

Fritz Reuter, 1853

Ut unsen Dik, dor wiren Fisch ens stahlen.
En Jung’, de’s Abends spät de Fahlen
In ehre Koppel bröcht, de hadd taufällig grad
Drei Kirls seihn, de mit ‘ne Wad’
Bi’t Fischlock wiren;
Ok hadd hei sei sick näumen hüren.
Doch »Korl« un »Krischan« un »Jehann«,
Dat sünd so’n Namen, de führt jedermann.
Indessen was’t doch wat,
Un endlich kamm’t ok rute, dat
Sei alle drei ut unsen Dörpen wiren.
Dunn heit dat denn: kein Tid verliren!
Un all de Korls un all de Krischans und
All de Jehanns, de würden ingespunnt.
Na, dat was gaud; de Amtmann kreg sei vör,
Hei frog sei in de Kürz un Quer;
De Kirls, de logen as gedruckt.
Nu würd em eklich upgespuckt,
Un as de Amtmann glöwt, nu wiren s’ mör,
Dunn kreg hei sei von frischen vör.
Je Kuchen! Unse Kirls, de logen,
Dat sick de Balken dorvon bogen.
De Amtmann lep de Stuw woll up un dal,
De Amtmann kratzt sick achtr’e Uhren;
De Sak, de würd em ganz fatal,
Hei künn de Kirls nich beluren.
Hei schow sin Brill woll up un nedder,
Kek denn in sine Akten wedder,
Kek in de allerdicksten Bäuker,
Hei würd ok nich en beten kläuker;
Un’t wull dörchut em nich gelingen,
Von ehr de Wohrheit ‘rut tau bringen.
Hal jug verfluchten Kirls de Deuker!
In sine Not güng hei taum letzten
Un frog üm Rat bi sinen Vörgesetzten.
»Mein lieber Freund, Sie haben Ihre Sachen
Nicht gut gemacht, Sie müssen’s anders machen.
Oh, gah man einer hen und raupt man
De Kirls hir mal ‘rin«, säd de Amtshauptmann.
De Kirls kemen ‘rin. »Na, hürt mal«, säd de Oll,
»Ick bün Amtshauptmann hir, ji kennt mi woll,
Ji Slüngels staht hir vor Gericht,
Ji staht hir vör Amtshauptmann Wewern!«
Un dorbi makt hei so’n vergritzt Gesicht,
Dat all de Kirls fung’n an tau bewern.
»Nu paßt mal up un hürt mal tau!
Un dauht, wat ick jug heiten dauh:
De stahlen hewwen, bliwen stahn,
De annern känen ‘rute gahn.«
Twei güngen ‘rut, drei blewen stahn.
»Ja, Herr Amtshauptmann, ja, wi drei, wi hewwen’t dahn!«

Fritz Reuter, 1853

In Rittermannshagen, dor was mal en Mann,
De läd sick woll hen, üm tau starben,
Un wil nu doch keiner wat mitnehmen kann,
So let hei sin Kinner dat arben.

So deilt hei sin Hus un sin Hof un sin Feld
Tau gliken Deil vör sin Döchter.
»Ok kriggt nu en jeder von jug glikes Geld
Un de Hälft’ von den Goren«, so seggt er.

Un kum dat de Oll verstorben nu was
Un was in Freden begraben,
Dunn rafften de beiden mit Hast un mit Haß
Dat Arwdeil tausam, as de Raben.

Dat Geld, dat würd deilt, un de Hofstäd dortau,
Un kein’ von de beid’ was taufreden;
Un as sei sick deilten den Goren genau,
Dunn heww’n sei sick gruglichen streden.

In den middelsten Stig würd en Kirschbom sin,
Nich rechtsch un nich linksch stunn hei ‘ranner.
»Dat’s min!« säd de Öllst’, »de Kirschbom is min!«
»Du büst woll nich klauk«, säd de anner.

Un as nu de Kirschen rip wiren binah,
Dunn wull ok de Öllst sei sick austen.
»Herut ut den Bom! Herunner! Ick slah!«
Rep de Jüngst, »dat sall di wat hausten!«

Sei schüllen sick ‘rum, un sei fohrten tausam
Un kratzten sick af de Gesichter,
Sei slogen sick krumm, un sei slogen sick lahm
Un lepen tauletzt nah den Richter.

De Kirschbom, de bläuht, de Kirschbom, de drog,
De Avvekaten, de kemen;
Dat Frugensvolk jährlich sick wedder slog,
Denn kein von ehr wull sick bequemen.

De Kirschbom, de bläuht, de Kirschbom, de drog,
Un jöhrlich gaww’t en Getagel,
Un wil dat eine de annere slog,
Vertehrten de Kirschen de Vagel.

Dat Hus, dat is hen, un de Arwschaft verdahn,
Üm Geld un Gaud sünd sei rümmer;
De Kirschbom is lang’ all verdrögt un vergahn,
De Strid äwerst wohret noch ümmer.

Fritz Reuter, 1853

»Gu’n Morgen! Vadder Schult, ick kam heran;
Mi geiht ‘ne Sak in minen Kopp herümmer,
Worut ick keinen Vers mi maken kann;
Je mihr ick doran denk, je dümmer
Un dämlicher ward mi in minen Kopp.
Ick kam also tau di un frag di, ob
Du mi nich seggen känen dauhen deihst,
Wat unner Obserwanz du woll versteihst.
De Amtmann hett mit dat entfamte Wurd
Uns gistern ümmer ‘rümmer tahrt
Un mi un minen Nahwer Kurt
Dat Geld ut unsre Taschen nahrt.«
»Je, Obserwanz, Gevadder Schröder,
Dat is en Wurd, süh, dat versteiht nich jeder.
Dat is en schrecklich sweres Wurd,
En ekliches, entfamtes Wurd,
Un ick glöw nich, dat hir in unsen Urt
En einziger dat ganz genau
Di seggen kann, ick trug dat keinen tau;
Denn sülwsten ick, de doch so veles weit,
Weit mit de Obserwanz nich recht Bescheid.
Indessen, wenn ick ok nich allens utstudiert,
So kann ick doch up allen Fällen
En lustig Stückschen di vertellen,
Wat mi in mine Jugend is passiert
Un wat mit Obserwanz hett wat tau dauhn.
Na, dat was dor taumalen, weitst de,
As wi noch hadden unsen ollen Preister.
Gott lat den ollen Mann jetzt selig rauhn!
Hei was en gauden Preister, tru un iwrig,
Doch up dat Nehmen was hei ‘n beten giprig,
Un ‘n beten hört hei tau de Nägenklauen.
Na, unse Buren wiren’t dormals so gewennt,
Dat sei den Preister, wenn dat Johr sick end’t,
Tau Wihnacht schenkten einen Kauken,
Mit Zucker äwerstreut, so vel dor wull up hacken.
Min Mudder müßt em ümmer backen.
Min Vader un noch ein, de güngen denn
In ehren Sündagsstat von wegen
Dat ganze Dörp nah unsen Paster hen,
Un ick, ick müßt den Kauken drägen. –
Na, einmal was dat wedder an de Tid,
Ick weit dat noch, as wir dat hüt,
Dunn güng dat wedder nah dat Preisterhus.
Min Vader makt en schönen Gruß
Un makt ‘ne wunderschöne Red.
Ick weit just nich mihr, wat hei säd,
Doch prächtig was sin Prat gewiß,
Den hei em makt. Wo hadd de Preister süs
So fründlich lacht? Hei drunk just Kaffe
Un stippt en drögen Semmel in.
Den Dunner! Na! wat was hei swinn
Von sinen ollen Sofa ‘raffe!
›Oh!‹ säd’e un rew sick de Hän’n
Un böhrt de Salwejett tau Höcht,
›Min leiwen Frün’n, dit is am En’n
So’n wunderschönen Kauken wedder,
As ji vergangen Johr mi bröcht.
Na, set’t jug doch en beten nedder!‹
Un dunn halt hei Poppier un Fedder
Un fängt dor an wat uptauschriwen.
Ih, denkt min Oll, wat mag hei dor bedriwen?
Un wil hei schrewen Schriwwt gaud lesen künn,
Kickt hei den Preister up de Knäwel,
Wat in de Schriwwt woll schrewen stünn.
›Min leiw Herr Paster, nemen S’ nich vör äwel,
Dat is man, dat ick dornah frag’,
Wat heww’n Sei in de Schriwwt dor schrewen?‹
›Mein lieber Schulze, nichts, gar nichts; ich trag’
Das Datum mir ein bißchen ein,
An welchem Sie den Kuchen mir gegeben.
Es würde sonst vergessen sein,
Und ist nur um die Obserwanz.
Ihr könnt es selber lesen, seht, hier steht’s:
Die Bauern waren heute hier und brachten
Mir wieder einen Kuchen zu Weihnachten.‹
›Hm!‹ brummte de Oll un kratzt sick in den Däz
Un grint den Preister as en Pingstoß an,
›Min leiw Herr Paster, oh, denn schriwen S’ man
Dor achter Ehren Satz noch dit:
Die Bauern brachten ihn mir woll,
Doch nahmen sie ihn wieder mit. –
Un nu adjüs, Herr Paster‹, seggt de Oll.
Un packt den Kauken in. – ›Holt!‹ röppt de Preister, ›sacht!
Wat heit denn dat? Wo so? Wo ans?‹
›Ih, Herr‹, seggt unse Oll un lacht,
›Dat is man üm de Obserwanz!‹«

Fritz Reuter, 1853